Trang chủ   |   Giới thiệu   |   Sơ đồ báo   |   English   |   Français  | 
Hôm nay, ngày 31 tháng 10 năm 2014
Tìm kiếm     

Ðiện thoại
  +084 8048916
+084 8048161
+084 8048160
Fax:08044175
e-Mail:
  dangcongsan@cpv.org.vn
bandoc.dcsvn@gmail.com
Đền mẫu Âu Cơ
16:38 | 24/02/2007
(ĐCSVN) - Đền mẫu Âu Cơ là nơi thờ Mẹ Âu Cơ được xây dựng từ thời Hậu Lê, nằm trên địa phận xã Hiền Lương, huyện Hạ Hoà, tỉnh Phú Thọ ngày nay. Hàng năm, không chỉ người dân trong vùng mà cả du khách thập phương từ nhiều nơi khác cùng hội tụ về đây vui đón Lễ hội Đền mẫu Âu Cơ vào các ngày 7 tháng Giêng là ngày “Tiên giáng”, ngày 11-12 tháng Hai, ngày 12 tháng Ba, ngày 13 tháng Tám, và ngày “Tiên thăng” 25 tháng Chạp. Đặc biệt, ngày 7 tháng Giêng là ngày lễ chính và do trùng vào dịp đầu năm vừa đón Tết Nguyên Đán nên rất đông vui, nhộn nhịp.
1. Truyền thuyết và lịch sử
Vua Đế Minh phong cho Đế Nghi làm vua ở Phương Bắc, Lộc Tục làm vua ở Phương Nam. Lộc Tục lên ngôi khoảng năm 2879 trước Công nguyên (TCN) xưng là Kinh Dương Vương. Kinh Dương Vương truyền ngôi cho con là Sùng Lãm năm 2793 TCN, xưng là Lạc Long Quân, kết duyên với Âu Cơ là con gái của Đế Lai ở động Lăng Dương ( nay là huyện Thanh Thủy, Phú Thọ ).
Tục truyền rằng, sau này khi Âu Cơ trở dạ đã sinh được bọc trăm trứng nở thành trăm người con trai. Khi các con lớn lên, Lạc Long Quân đã nói với Âu Cơ: “ Ta là giống Rồng, nàng là giống Tiên, thuỷ hỏa khó hòa hợp…” . Vì thế, hai vị đã chia 50 người con theo mẹ lên núi, 50 người con theo cha xuống biển để lưu truyền được lâu dài, về sau cả trăm ngưòi con đó cùng hai vị đều hóa thần.
Trong 50 người con theo mẹ, người con đầu lên nối ngôi vua, lấy niên hiệu Hùng Vương thứ nhất, đặt tên nước Văn Lang, đóng đô ở Phong Châu, truyền 18 đời vua Hùng, trị vì đất nước trong 2621 năm ( từ năm Nhâm Tuất 2879 đến năm 258 TCN ), trở thành tổ tiên của các tộc người, dòng họ Việt Nam ngày nay.
Mẹ Âu Cơ cùng các con trên con đưòng muôn dặm xây dựng và phát triển đời sống, có một ngày, Người đã đến vùng đất khi đó là trang Hiền Lương, quận Hạ Hòa, trấn Sơn Tây. Thấy nơi đây đất tốt, phong cảnh thiên nhiên tươi đẹp, vượng khí tràn đầy, Người đã cho các con cháu khai hoang, lập ấp, dạy dân cấy lúa, trồng dâu, nuôi tằm, dệt vải. Giếng Loan, giếng Phượng, gò Thị, gò Cây Dâu là những tên gọi dân dã từ ngàn xưa vẫn còn lưu đọng mãi trong ký ức người dân Hiền Lương ngày nay.
Khi trang ấp ở Hiền Lương đã ổn định, phát triển, Bà Âu Cơ lại cùng các con cháu đi khai phá các vùng đất mới. Sau này, bà đã quyết định trở về sống với Hiền Lương, nơi gắn bó nhất với cả cuộc đời bà. Tương truyền, ngày25 tháng Chạp năm Nhâm Thìn, Bà Âu Cơ cùng bày tiên nữ đã bay về trời để lại dưới gốc đa một dải yếm lụa. Sau này, nhân dân trong vùng đã dựng lên một ngôi miếu thờ phụng, đời đời hưong khói tưởng nhớ công ơn trời bể của bà đối với toàn dân tộc Việt Nam.
Đến thời Lê sơ (1428-1527 ), dưới triều vua Lê Thánh Tông niên hiệu Hồng Đức năm thứ sáu (1645), vua đã ra chiếu chỉ phong thần, cấp tiền, xây dựng thành Đền Mẫu Âu Cơ như ngày nay, giao cho nhân dân xã Hiền Lương thờ phụng.
Qua hơn 5 thế kỷ tồn tại, đền Mẫu Âu Cơ đã 3 lần được các triều đại Nhà nước Việt Nam công nhận. Thế kỷ 15, triều đình Hậu Lê đã phong sắc và cho xây dựng đền, thế kỷ 19 nhà Nguyễn một lần nữa lại phong sắc công nhận đền Mẫu Âu Cơ. Ngày 3/8/1991, đền Mẫu Âu Cơ đã được Bộ Văn hóa – Thông tin nước CHXHCN Việt Nam cấp bằng công nhận là di tích lịch sử văn hóa Quốc gia và đã nhiều lần được Nhà nước ta quan tâm đầu tư gìn giữ, tôn tạo.
Có thể nói rằng, đền Mẫu Âu Cơ là di tích thờ Quốc Mẫu trong hệ thống di tích lịch sử văn hóa không chỉ của riêng tỉnh Phú Thọ mà là niềm tự hào chung của toàn dân nước Việt. Nơi đây hàng năm, nhất là vào các dịp lễ hội, ngày tết…, đã thu hút đông đảo nhân dân và du khách thập phương đến tham quan và cầu khấn sức khoẻ, may mắn…Sở dĩ như vậy vì đền Mẫu Âu Cơ không chỉ là di tích lịch sử văn hóa quan trọng như trên đã đề cập mà còn là một công trình nghệ thuật kiến trúc có giá trị cao với các kết cấu kiến trúc đền chùa cổ, các pho tượng quý như tượng Âu Cơ, tượng Đức Ông, các bức chạm quý và nhiều cổ vật vô giá. Đặc biệt, đền Âu Cơ cùng hệ thống đình, chùa Hiền Lương là quần thể di tích thuộc cách mạng của cả hai tỉnh Phú Thọ và Yên Bái - địa bàn chiến khu Vân-Hiền Lương ( chiến khu Âu Cơ ) nổi tiếng trong thời kỳ tiền khởi nghĩa trước Cách mạng Tháng Tám lịch sử của nước ta.
2. Phong tục và lễ hội
Như đã đề cập, ngày lễ chính của đền Mẫu Âu Cơ là ngày “ Tiên giáng “ mùng 7 tháng Giêng. Dân trong vùng từ lâu đã có câu ca lưu truyền:

Mùng bảy trong tiết tháng Giêng
Dân Hiền lễ tế trống chiêng vang trời…


Vừa vui đón Tết Nguyên Đán chưa hết thì không khí chuẩn bị vào hội đền Mẫu Âu Cơ đã đến. Cả làng sôi động, tập tế nam, tập tế nữ, tập rước kiệu làm bánh ngọt truyền thống…Bánh được làm bằng bột gạo nếp thơm và mật ngọt, nhào kỹ lăn thành hình tròn dài, sau đó cắt thành từng đoạn như đốt tre và đem đồ chin như đồ xôi. Một trăm bánh ngọt sẽ được coi là lễ vật của một trăm người con dâng lên Mẹ Âu Cơ.
Từ sáng sớm mùng 7 tháng Giêng, trên sân đình xã Hiền Lương cờ xí phấp phới, trống chiêng rộn rã, tất cả dân làng đều đã có mặt với những bộ quần áo đẹp, rực rỡ sắc màu. Mở đầu lễ hội là lễ tế Thành Hoàng ở đình, với đội hình tham gia toàn nam giới, sau đó là rước kiệu từ đình vào đền. Trong tiếng trống, tiếng chiêng, bát âm sáo nhị… ta thấy một cỗ kiệu bát cống sơn son thếp vàng do 8 cô gái mặc đồng phục khiêng nhẹ nhàng, uyển chuyển theo nhịp trống. Đi đầu đám rước là những lá cờ thần, sau kiệu là những vị chức sắc bô lão mặc áo thụng xanh, áo dài khăn xếp, cuối cùng là dòng người dân làng và cả du khách thập phương cười nói vui vẻ đi trảy hội.
Đúng giờ thìn ( từ 7-8 giờ ) đám rước vào đến sân đền. Phường bát âm gồm có đàn, sáo, nhị, trống, phách, sinh tiền…vang lên trong không khí trang nghiêm, đèn nến các loại sáng rực, khói hương nghi ngút. Sau lễ dâng hương và lễ vật gồm 100 bánh ngọt, 100 phẩm oản, hoa quả , thì đến đội tế nữ. Đội tế nữ gồm 12 cô gái thanh tân, có nhan sắc và học vấn. Các cô đều mặc áo dài với các màu vàng, hồng, xanh, tím…rực rỡ, đầu đội khăn kim tuyến, chân đi hài thêu, thắt lưng lụa, trở thành tâm điểm thu hút chú ý của mọi người. Trong đội tế nữ, riêng chủ tế bận trang phục toàn màu đỏ.
Lễ hội diễn ra trong 3 ngày liên tục từ mùng 7-9 tháng Giêng. Sau khi tế nữ xong, nhân dân địa phương và khách thập phương nô nức đến lễ Mẫu Âu Cơ, dâng hương, dâng sớ, cầu sức khỏe, tài lộc, may mắn…Đồng thời, ngoài đền diễn ra các trò chơi dân tộc như đu tiên, cờ người, chọi gà, tổ tôm… đều có treo giải thưởng của Ban Tổ chức lễ hội.
Ngày thứ ba, sau khi tế nữ xong là lễ rước kiệu từ đền trở về đình để kết thúc lẽ hội chào mừng “ Tiên giáng “.
Đối với các ngày lễ khác trong năm tuy không sôi động, nhộn nhịp bằng 3 ngày lễ hội đầu tháng Giêng trên đây nhưng vẫn diễn ra rất trang trọng, thiêng liêng và được nhân dân địa phương cùng đông đảo du khách thập phương từ mọi miền đất nước và cả Việt kiều ở nước ngoài hành hương về lễ tổ Mẫu.
Đền Mẫu Âu Cơ là một di tích lịch sử văn hoá lâu đời, một di sản quý báu của cả nước, có ý nghĩa giáo dục truyền thống lịch sử, truyền thống văn hoá dân tộc cho lớp lớp con cháu muôn đời. Chính vì thế, vào dịp các ngày lễ hội, đặc biệt vào những ngày đầu năm, từ mùng 7-9 tháng Giêng, đến với Tổ Mẫu Âu Cơ đã trở thành tập quán, nét đẹp văn hóa của các thế hệ người Việt Nam. Đến với Tổ Mẫu Âu Cơ vào dịp này cũng như đến với các vị vua Hùng vào dịp giỗ Tổ mùng 10 tháng Ba hàng năm chính là sự biết ơn tổ tiên, hướng về cội nguồn dân tộc, là tình cảm, đạo lý “ Uống nước nhớ nguồn, ăn quả nhớ kẻ trồng cây “. Đó cũng là nguồn sức mạnh để dòng giống Lạc Hồng quyết tâm đoàn kết bảo vệ giang sơn của tổ tiên để lại, xây dựng đất nước ngày càng giàu đẹp, văn minh hiện đại hơn, nhưng vẫn bảo tồn và tiếp tục phát huy hơn nữa những nét đẹp đậm đà bản sắc văn hoá dân tộc.

( Nguồn: Huyện ủy, HĐND, UBND huyện Hạ Hòa: “ Di tích lịch sử văn hóa Đền Mẫu Âu Cơ”, Phú Thọ, tháng 5/2005 )

Phương Anh



Các từ khóa theo tin:

In trang | Gửi góp ý


Các tin trước
Đặc sắc Lễ hội đền Thượng Lào Cai (03/03/2007)
Nét đặc sắc văn hóa Tết ở Nhật Bản (28/02/2007)
 Trang 1 / 1 Trang đầu | Trước | Sau | Trang cuối
Các tin tiếp
Thành Cổ khai xuân Hà Nội (24/02/2007)
Hải Phòng: Khôi phục nhiều lễ hội đầu xuân (24/02/2007)
Đơn vị 565 anh hùng: Đón xuân "tiến độ" trên công trường thuỷ điện Bản Chát (20/02/2007)
Thanh Hoá : Hội viết chữ và tặng chữ đầu Xuân Đinh Hợi (20/02/2007)
Vui Xuân cùng đồng bào dân tộc Êđê Ea Tul (20/02/2007)
“Vui Xuân Đinh Hợi 2007” tại Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam (20/02/2007)
Độc đáo lễ hội bánh Tét ở TPHCM (20/02/2007)
Quảng Bình: Phát động Tết trồng cây đời đời nhớ ơn Bác Hồ (20/02/2007)
Đồng Nai tổ chức "Lễ tết thầy, cô giáo" (20/02/2007)
Người Hàn Quốc và Tết âm lịch năm nay (20/02/2007)
 Trang 1 / 7 Trang đầu | Trước | Sau | Trang cuối
Các tin/bài đọc nhiều nhất
· Lễ động thổ xây dựng sân Golf Tuần Châu – Hạ Long
· Ukraine chỉ trích lập trường của Nga về các cuộc bầu cử sắp tới tại vùng Donbass
· Miền Bắc giảm mưa, nhiệt độ tăng nhẹ trong những ngày tới
· Chủ tịch nước dự lễ kỷ niệm 210 năm khởi lập Thành Đông - 60 năm giải phóng thành phố Hải Dương
· Ngăn chặn triệt để hành vi bơm nước vào thịt gia súc
· Tổng thống Hàn Quốc kêu gọi đối thoại và hợp tác tại Đông Bắc Á
· Đang cháy lớn tại xưởng gỗ gần Ga Giáp Bát (Hà Nội)
· Đà Nẵng: Sơ kết Nghị định 77 của Chính phủ và Quy chế phối hợp với các lực lượng
· Đại biểu kiến nghị Quốc hội cần tiến hành giám sát ODA
Bản quyền thuộc Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam
Toà soạn: 381 Đội Cấn, Ba Đình, Hà Nội; Điện thoại: 08048161; Fax : 08044175; E-mail : dangcongsan@cpv.org.vn
Giấy phép số 1554/GP-BTTTT ngày 26/9/2011 của Bộ Thông tin và Truyền thông về cung cấp thông tin lên mạng Internet