Ngày 22/1, Hội thảo quốc gia “Các lý thuyết kinh tế chính trong bối cảnh phát triển mới của thế giới và những vấn đề rút ra cho Việt Nam” đã diễn ra tại Quảng Ninh. Hội thảo do Hội đồng Lý luận Trung ương chủ trì, phối hợp với một số học viện, trường đại học chuyên ngành kinh tế trong cả nước tổ chức.

Đây là cuộc hội thảo quy mô lớn đầu tiên ở cấp quốc gia, thu hút sự tham gia của hầu hết các học giả, chuyên gia hàng đầu của đất nước.

Phát biểu đề dẫn Hội thảo, đồng chí Tô Huy Rứa, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương nêu rõ: Hội thảo tập trung thảo luận về ba lý thuyết kinh tế chính: học thuyết kinh tế của Marx, lý luận của Keynes và trường phái Tự do mới, đặc biệt là làm sáng tỏ hơn nữa học thuyết của Marx trong điều kiện phát triển mới của thế giới, góp phần tìm kiếm những lời giải tối ưu cho bài toán phát triển đất nước.

Đồng chí Tô Huy Rứa nhấn mạnh, diễn biến và những tác động nhiều mặt của cuộc khủng hoảng tài chính và suy thoái kinh tế toàn cầu, cùng với những đặc điểm, xu thế, nhân tố mới của cục diện chính trị và trật tự kinh tế quốc tế mới đang ảnh hưởng sâu sắc đến quá trình phát triển của các nước trên thế giới và của nước ta. Điều này đòi hỏi phải nghiên cứu lại một cách rất căn bản, có hệ thống về các lý thuyết kinh tế chính đã có của nhân loại. Đây chính là thời điểm thích hợp để kiểm nghiệm lại toàn diện cơ sở lý luận và thực tiễn, đối chiếu một cách căn bản các quan điểm, luận thuyết, mô hình; chắt lọc kỹ lưỡng những nhân tố hợp lý, bổ sung sáng tạo lý luận bằng những hiểu biết mới đúc rút từ thực tiễn, từ đó khái quát thành những luận điểm có giá trị, góp phần làm sáng tỏ những vấn đề cấp bách mà cuộc sống đang đặt ra. Đối với những người làm công tác nghiên cứu lý luận Việt Nam, trách nhiệm này càng hết sức nặng nề do những yêu cầu và nhiệm vụ mới cấp bách đang đặt ra cho chặng đường phát triển của đất nước hiện nay và giai đoạn tới.

Trình bày khái quát những bước ngoặt lớn trong tiến trình phát triển tư duy kinh tế, đồng chí Tô Huy Rứa nêu rõ: Từ góc độ lịch sử, học thuyết kinh tế của Marx, lý luận của Keynes và trường phái Tự do mới tuy khác nhau về phương pháp tiếp cận, nội dung tư tưởng và mục tiêu cụ thể phục vụ nhân loại, nhưng đều xuất hiện vào những thời điểm mang tính bước ngoặt, vượt lên những quan điểm chính thống đương thời đã trở nên xơ cứng, giáo điều, không còn phù hợp với thực tế, nắm bắt được các quy luật vận hành mới của hệ thống kinh tế, tạo bước đột phá về tư tưởng, mở đường cho một giai đoạn phát triển mới, có ảnh hưởng to lớn đến cuộc sống hàng triệu triệu người ở các quốc gia theo các thể chế chính trị khác nhau. Sự khác nhau cơ bản giữa các lý thuyết này chính là ở tầm vóc lịch sử của mỗi lý thuyết trong vai trò làm thay đổi diện mạo của một giai đoạn, một thời kỳ lịch sử hay cả một thời đại.

Lý thuyết của Marx đã làm thay đổi thế giới quan của nhân loại, trở thành vũ khí lý luận sắc bén của các đảng cộng sản và giai cấp công nhân trong cuộc đấu tranh giải phóng cho hàng triệu triệu người lao động khỏi ách áp bức, bóc lột, khỏi thân phận nô lệ, thuộc địa, mở ra một kỷ nguyên mới hướng tới việc xây dựng xã hội XHCN và CSCN.

Đồng chí Tô Huy Rứa nhận định, một giai đoạn phát triển mới đang mở ra, hầu hết các quốc gia đang nỗ lực tìm mô thức phát triển mới và cấu trúc lại nền kinh tế. Thực tế đó đang đặt ra nhu cầu to lớn và cấp bách đối với nhiều ngành khoa học, trong đó có kinh tế học, trong việc cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn vững chắc cho những nỗ lực thay đổi đó.

Thực tiễn cuộc sống đang “đặt hàng” đối với khoa học kinh tế trong việc định hình dòng chủ lưu lý luận mới dựa trên sự vận dụng sáng tạo học thuyết của Marx, có đủ tầm bao quát và sức khai mở cho tiến trình phát triển kinh tế trong những thập kỷ tới.

Đối với Việt Nam, trải qua gần 25 năm đổi mới thành công, nước ta đang tiến đến một giai đoạn phát triển mới, mang tính bước ngoặt quan trọng, đòi hỏi phải có những bước đột phá lớn, tạo ra sức bật, năng lực và động lực phát triển mới.

Trong 10 năm tới, tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa bước vào giai đoạn quyết định, đòi hỏi phải có sự chuyển biến mạnh sang phát triển theo chiều sâu, tạo bước nhảy vọt về trình độ công nghệ, cải thiện vượt bậc sức cạnh tranh quốc tế và nâng cao được vị trí của nền kinh tế nước ta trong chuỗi giá trị, mạng sản xuất khu vực và toàn cầu. Yêu cầu tái cấu trúc nền kinh tế để phát triển nhanh và bền vững trong thời kỳ tới trở thành vấn đề hết sức cấp bách.

Việt Nam đang bước vào một xã hội có mức thu nhập trung bình với sự thay đổi mạnh mẽ cơ cấu xã hội, định hướng giá trị, quá trình phân hóa, phân tầng xã hội và do đó, đòi hỏi chiến lược phát triển kinh tế - xã hội phải đặt trọng tâm vào phát triển con người, nâng cao chất lượng tăng trưởng, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, phát huy quyền làm chủ của người dân, xây dựng mạng lưới an sinh xã hội, bảo vệ môi trường, giữ vững trật tự, an toàn xã hội, củng cố đồng thuận xã hội, đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế nhằm không rơi vào “bẫy” thu nhập trung bình.

Trong bối cảnh nền kinh tế toàn cầu có nhiều bất ổn, quá trình tái cấu trúc kinh tế thế giới tiềm ẩn nhiều thách thức, đòi hỏi chúng ta phải hoàn thiện một cách căn bản khuôn khổ thể chế kinh tế thị trường định hướng XHCN, tăng cường toàn diện năng lực ứng phó trước các tình huống khủng hoảng có thể xảy ra.

Tính chất bước ngoặt và tầm quan trọng to lớn của giai đoạn phát triển trước mắt đặt ra những yêu cầu cấp bách đối với công tác lý luận của Đảng phải vượt trước thời gian, phát huy cao độ những phẩm chất ưu việt của chế độ XHCN, xây dựng Chủ thuyết phát triển, định hướng cho việc hoạch định đường lối, chiến lược phát triển đất nước.

Đồng chí Tô Huy Rứa cho rằng: không chỉ bối cảnh quốc tế mới, mà cả nhu cầu phát triển nội tại của đất nước cũng đang khẩn thiết “đặt hàng” đối với giới lý luận, đòi hỏi các nhà nghiên cứu lý luận phải nắm bắt nhanh nhạy những yêu cầu thực tiễn mới, có những tìm tòi sáng tạo và đóng góp kịp thời vào việc giải quyết những vấn đề trước mắt và lâu dài đang đặt ra đối với con đường phát triển của Việt Nam.

Đồng chí Tô Huy Rứa đề nghị: Tại hội thảo này, các đại biểu tập trung vào vấn đề vận dụng những yếu tố hợp lý của các lý thuyết kinh tế chính để xác định mô hình kinh tế và thể chế kinh tế ở nước ta; tranh luận, làm bật ra những ý tưởng mới, những phát hiện sắc sảo, những câu hỏi và trả lời thật sự thiết thực cho những vấn đề lý luận và thực tiễn đang đặt ra.

Kết quả của hội thảo sẽ đóng góp tích cực vào việc tiếp tục nghiên cứu bổ sung, phát triển Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội; hoàn thiện dự thảo Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội 10 năm (2011-2020) và Báo cáo chính trị trình Đại hội XI của Đảng.

Hội thảo tiếp tục làm việc đến ngày 23/1./.